Luuqada waa tiraabyo ay dadka ku hadlaan kuwaas oo wada degan hal deegaan ama degmo. Waxay isku wada afgartaan luuqadaas ay ku wada hadlaan. Afka ama luuqada aan ku hadalno taariikhdeeda aad ayay u dheertahay. Laga soo bilaabo abuuritaankii Aabe Aadan c.s.  Luuqadaha caalamka ka jiro waxaa lagu qiyaasaa inay dhanyihiin 6,500 luuqadood. In ka badan 2,000 oo luuqadood waxaa ku hadlo dad ka yar 1,000 qof. Luuqada ugu dadka badan ku hadlaa dunida waa luuqada loo yaqaano  Mandarin Jayniis (Mandarin Chinese)  waxaa ku hadlo luuqadaan 1,213,000,000 qof. Waxaa kaalinta labaad ku jirra luuqada Isbaanishka (Spanish). Waxaana ku hadlo 414,000,000 qof.

Waxaa kaalinta saddexaad ku jira luqada Ingiriisida waxaa ku hadlo 335,000,000 oo qof, kaalinta afraada luqada Hunduuga 260,000,000 qof, kaalinta shanaad ah luqada Carabiga 237,000,000, kaalinta lixaad waa Bortaqiiska  203,000,000, kaalinta Todobaad waa Luqada Bangalooga 193,000,000, kaalinta Siddeedaad waa Luqada Ruushiya 167,000,000, kaalinta Sagaaladad Luqada Jabaaniska 122,000,000,  kaalinta Tobonaad waa Luqada Jafiiska 84,300,000. Halka luqada caalamiga ah tahay Luqada Ingiirisada.

Language Approx. number
of speakers
 1. Chinese 1,197,000,000
 2. Spanish 414,000,000
 3. English 335,000,000
 4. Hindi 260,000,000
 5. Arabic3 237,000,000
 6. Portuguese 203,000,000
 7. Bengali 193,000,000
 8. Russian 167,000,000
 9. Japanese 122,000,000
10. Javanese 84,300,000

Read more: Most Popular Languages in the World by Number of Speakers http://www.infoplease.com/ipa/A0775272.html#ixzz3bMatscDc

Waxaa dadka cilmiga dheer u leh luqadaha ee loo yaqano luqadayahanada(Linguistic), waxay sheegeen in dunida markii ugu horeeysay ka jirtay hal Luqada, taas oo inta kale ka soo tariifmeen luqadaha kalle, hadaba luqada ayaa asalka ah ayaa muran ka jiraa  yahay, balse waxaa u badantahay in ay tahay luqada Carabiga. Dadka markii hore hal luqad ayay lahayeen, waxa luqadaha abuurmeen markii dadku kala tagaan, tusaale ahaan: Dad meel wada dagaa oo hal af leh, ay kala guuraan, oo kala goodoomaya, marka mudo ka soo wareegto waxa abuurna luqado kale sababta waxa kala duwan cimilada iyo nolosha, luqada waxa ku saabsanahay nolosha dadka iyo deegaanka, waxyaabaha ku xeeran dadka sidda geedka, meel kasta oo ku yaal waa geed balse luqad kasta waxaa loo yaqaan wax gooni ah sidda luqada Ingiriisiga Tree. Luqada Faranjka Arbre, Luqada Arabiga شجرة , Luqada Isbaanishka árbol, Luqada Jaynaha 樹 Luqada Raashiyaanka дерево.

Siddaa darteeda, marka dadka tagaan deegaan cusub waxaa abuurma luqada cusub, ama waxaa isbadal wey ku dhacaa luqadii hore ilaa ay noqoto luqada kalle. Sidda ay luqaduhu isku xiran yihiin, waxaad ka dareemaysaa luqada Af-Somaliga hadii aan u fiirsato waxaa ku jira luqado kalle sida Af Carabiga, Af Ingiriisi, Af Talyaani, Af Hindi iyo luqado kalle. Sidaa si la mid ah luqada Carabiga, Ingiriisida iyo kuwa kaleba waxaa ku arkaysaa luqado kalle oo ku jira,

Waxaa keenayay isku xirantaanka ama is dhexgalka luqadaha  ganacsi, iyo hayaanka nolosha aamniga ee isku xiran. Waxaa taasi keenay in ay luqadaha kalla awood bataan, isticmaalkooduna qaar bataan qaar ay yaraadaan. Wax ka badan 2,500 oo luqadooda ayaa waxaa qarka u saaran in ay tirmaan.  Waxaa ku jirka luqadeena Af-Soomaaliga. Sababta ugu weyni waxay tahay iyadoo dadkii afafkaas lahaayeen aan daryeelin, oo u gudbintii jiilasha cusub iyo horumarin ku sameyn afkooga. Ilaalinta afka iyo kor u qaadida aqoonta afka waa muhiim. Ugu danbayntii waxaa Umadda Af-Somaliga ku hadash u soo jeedin lahaa in la ilaaliyo, daryeel buuxo la siiyo Af-Soomaaliga, cilmiga lagu qoro, loona sameeyo Xarunta Horumarinta Luuqada Af-Soomaaliga oo ka dhexeeya dadka Soomaaliyeed.

Waxaan wada ogsoonahay dalkeena waxaa qabsaday bur-bur aad u weyn oo ay ka mid yihiin dagaalo sokeeyo iyo argagaxiso. Waxay dhibaatooyin badan naga soo gaartay dhinacwalbo oo ay ka mid tahay bur-burka dalka, taariikhdeena oo luntay oo maanta u baahan in dib loo raadiyo taariikhdii dalka iyo dadka Soomaaliyeed iyo waxaa sii lumay afkii hooyo oo maanta u baahan asigana in howl badan laga qabto. Waxaan hadalkeyga intaas kusii dari lahaa dhammaan bulsha weynta Soomaaliyeed qaasatan aqoonyaanada inay is garab qabsadaan oo ay u howl galaan siddii ay u bad-baadini lahaayeen luuqadooda hooyo oo qarka ka dhici rabto maanta.


Website: www.machadkaaj.com

Facebook LIKE: https://www.facebook.com/AfkaartaJoogtada

Twitter Account: https://twitter.com/MachadkaAJ

Instagram: machadka_aj

G­oogle Plus: machadkaaj@gmail.com

Skype: machadkaaj.com

Professional Email: info@machadkaaj.com

Email: machadkaaj@gmail.com

Youtube: https://www.youtube.com/channel/UCiplQWQxqR5WEjMtmVh5BIw

Fikirkaada Waa Muhiim