Dhambaalaha ay isku diraan dadka isjeceli waa ay badan yihiin, ma ahan kuwo lagu soo koobi karo maqaal ama buug iwm. Balse waxaan ka taabanaynaa xoogaa yar oo aan badnayn maadaama dhalinta ay aad u jecel yihiin dhambaalada soojiidashada leh oo ay isku diraan lamaanayaasha uu ka dhexeeyo jacaylka dhabta ah, ahna kan maanta haysta duq iyo dhalinba. Sidaa daraadeed waxaa haboon in aad fahanto qaabka loo qoro waraaqaha jacaylka ah oo ay isku diraan lamaanayaasha kubilow sidaan haddii aad tahay wiil:

Hamigii nafteydaay

Haween boqoradeeday

Hasaawe taan wadaagnee

Hami guur u qaadaay

Hoy in aan wada galno

Hanad ii xanbaartaan

Haminayaa macaaney

Hadal aan dhameeye

Howsha ila qabo oo

Hamigeyga ii rumee

Haween boqoradeeday

Hubaal waan ku sugayaa

Hanti tan ugu qaalisaney

Hadal aan dhameynee

Howsha ila qabo oo

Hamigeyga ii rumeee

 Geeraarkaan waxaa aad udirikartaa jacaylkaaga qaaliga ah oo idinka dhexeeyay jacayl, isla markaana dhowr jeer idin soo dhexgalay khilaaf yar kaasoo sababay in midba mar ku adkeeyo hadalka.

 Waligaa jacayl dhab ah

Dheel dheel ma kuu galay

Dhuunigaad cunaysiyo

Dheeftii ma kaa jaray

Maalin dabadeed

Inta aad la dhuudhuub naatay

Dhaayihii ma kaa rogay

Dhalan dhoolka maalintiyo

Dhul cidlo ah ma kuu dhigay

Dhowristaad lahayd iyo

Dhaa dhaan ma kaa dhigay

Dhakhtar ma laguu wacay

Ma kuu dhiibay talooyin

Dabadeed dhambaalada

Mid mid ma u dhuuxday

Dhaayahaagii ma u doortay

Ma ku dhaygagay dhambaalki

Ilintu dhobo dhobo ma sootiri

Dharkii ma wada qoysay

Dhuunigii ma ka go’ay

Ma dhuu dhuubtay sidi xiitadii

Ma amaanay dhowristaadii

Ma usoo dheeliyay dhinacaagi

Dheg jalaq ma usiin wayday

Markuu dhimasho ku dhawaaday

Ma u dhoola cadaysay

Dharaar qudha ma u istaagtay

Ma ka dhiidhiiyay aragaaga

Hadal dheer dabadii

 Gacmaha ma is dhaafsateen

Ma isku dhiibteen dhunkashada 

Dhaayuhu ma is jaleeci waayeen

 Dhur jacayl dartii

Saq dhexe habeenkii

Dhafoorada ma wada qabsateen

Waxaa hadalkaaga ku bilowdaa haddii aad tahay wiil ama gabar erayadaan adigoo udiraya naf aad jeceshahay oo aadan xoogaa kuu soojeedin yacni niyad aan kuu hayn waxaad dhahdaa sidatan:

 Garab baan kaa rabaa

Gacal aan wadaagnoo

Galabtii Alle keeno

Garbahaan isku hayaa

Gargaar ii fidi

Haddaan ku waayo habeenkii

Hurdo waan ka quustaa

Harsina warkeeda daa

Halbowlihii dhiigga sidey iyo

 Hungurigaa I istaagey

Hamuun baa ii heysee

Hal mar ii imow

Adaan kuu hiloobee

Intaan iilka lay dhigin

Intaan alwaaxa laygu xirin

I saar sambabada agtoodiyo

Saableyda caloosha I saar

Si uun aan u maqsuudo

Sahal ma ahan caashaq

Sidaan ha ii gelin

Waxaa sii socda dhambaaladii aad udiri lahayd lamaanahaaga aad jeceshahay oo aad ku haminayso in aad hesho naf kugu qaali ah waayo nafkastaa waxay ku haminaysaa in mar un daalacan doonto in ay la damaashaadidoonto xili xiliyada kamida taasoo usuuro galinaysa in aad hesho ruux kugu dheer noloshaada oo dhan.

Dahab baa lagu moodaa

Hadduu ruux ku daawado

Kaama daayo eeg mada

Danihiisa wuu gabaa

Da’yar wacan inaad tahay

Dadkaan u sheegaa

Daliil looma baahna

Da’yartii qurxooneyd

Dadku eegi waayeen

Dahab la mood inaad tahay

Daah igama saarna

Dooq haduu jiro

Da’yar loo qaado

Dad kale uma qalmo

Doolar iyo diinaar

Inta hanti dunidaan taalo

Adigaa ka dooroon

Damqashada jirkeygaan

Weli wuu dareemaa

Daacad wacan inaad tahay

Dadkoo dhan wey yaqaanaan

 Ku bilow hadalkaaga waraaqdaan cajiibka ah oo aadka umacaan ruuxii akhristana uu ka helaayo ereyo soojiidasho leh, kana dhigaysa ruuxa inuu     noqdo mid qalbigiisu jilco xiliba xiliga kadambeeya, waxaadna waraaqda ku bilowdaa sidatan:-

Iga gudoon salaan loo hago mida loo hanweyn yahay una horeysa hablaha maanta dunida jooga, habsami & wanaag, heybad & asluub, hanaan & qurux, hamuun & kalgacal middii aan u hayay, hubaashii waxaad tahay inan tusaalaha ku haboon, hareerta kale ka eeg, heerka sixadeyda waa hagaag, adigana sidaa iyo si ka haboon ayaan had & jeer rabbi kaaga baryayaa, salaan kadib macaanto marna ha u maleyn in inta aad iga maqan tahay in aan moogahay xusuustaada, markaan kugarwaaqsadana waa damqashadii & halkeedii, qalbigeyguna waa qalbigii dunida oo idil kaa yaqiinay, waa qalbigeygii gacan saarka uusan igala tashan, waa qalbigeygii aad wax walba u aheyd, waa qalbigii had iyo jeer xiliga uu kuu xiiso aad xubnihiisa ku saaqi jirtay waa qalbigii mar kasto oo niyada kugu qabto ku la kulmi jiray asaga oo wax kasta iyo hurdo kasta ka hor marinaayo kulan kaaga iyo balan kaaga, gacaliso jacaylku ma ahan wax la dhayalsan karo waayo ruuxkastaa waxa uu dareemaa cidla.

Balse haddii uu haysto lamaanihiisa uusan dareemin wax cidlo ah. Gacalo waan ku jeclahay waana ku jeclaan doonaa inta aan noolahay qaali. Waraaq kale oo aad udirayso gacalisadaada taasoo aad uxiistay intay kaa maqnayd waxaadna ku bilowdaa hadalkaaga ereyadaan soosocda sidatan:-

Marka hore salaan guud, lagu dheehay samiriyo, Suuradaha Qur’aankiyo, Sadarada Ilaahiyo, oon lala simmaa jirin, ayaan kuu sidaayee, samo iiga guddoon, marka xiga sidaan ahay, sifafaalaheygiyo, sarta aan ka jeexo, sii deeyo faraskee, saxan-saxo udgoonoo, saadirkey I siiyey baan halamsanayaa. Gacaliso salaan kaddib, haddii aan kaaga waramo xaaladdeyda caafimaad, waxaan tebayo oo uurkeyga ka maqan waa adiga oo qudha, haddaan adiga ku haystana naftu way damaashaadee ee gacaloy diyaar ii ahow aan wada riyaaqnoo, guri wada yagleelnee. Gacaliso, waxaan mar walba daneynayaa inaan dhinacaaga joogo, naftu waxay jeclaataa inaad garabkeyga joogtid, waxaanan rajeynayaa in aad sideyda oo kale adigana xaggaaga ka adkeyn doontid xiriirkeena. 

Gacaliso, waxaan door bidayaa in aan ku imaado oo aan ku soo booqdo, maxaa yeelay haddii aan ku waayo noloshu waa macnaawi oo ceysh iyo cabitaan midna iima dhadhamayaan, sidaas darteed, tixdan geeraarka ah bal dhaayahaaga la raac oo sadar sadar u aqri:-

 Dheemantii Hablahaay

Dhacdadan iga dhegeyso

Gelin dhexe habeenkii

Dhaayuhu xasuus bay

Dhinacyadu jaleecaan

Dheguhuna codkaagay

Intaasay dhaafi waayeen

Dhumuc baa I saaranee

Inta aanan dheeliyin

Dhakafaarku igu kordhin

Dhuubooy dhax yarey

Dhinacaaga ila qabo

Tixdaan geeraarka iyana waxay ka turjumaysaa baahida aad qabto sida aad uga dhaadhicin karto qofka aad doonayso. Islamarkaana aad u hanan karto qalbigeeda.

Cishadaan ku bartee

Cayshkii ka go’ay

Sidii maxbuus ciilan

Hadba cayn ma ubooday

Cagta lag dheer ma ujibaaxay

Carcarkiyo cidiyihiyo

Midba qaarkeed ma u cad go’ay

Calafti ma isa seegnay

Sida curad socod barada

Hadba laan ma cuskaday

Ceel madow ma ku dhacay

Ma ku cakir may guyaal badan

Cakuye waxaan iri

Adigaa ciilkiyo iga tiri

Canaantaan qabo

Waxaa cadrad dunida maraysiyo

Mid walbaa qoor cas iyo

Lagu sheego cadaan

Anigoo cokanoo

Cid aan ciirsado la’oo

Casiiskeenii weynaa

Saw adi iguma kaa caymine

Carfoonay walaalay

Cidlo ha idhigine

Casarkii la joogana

Cishadii timaadaba

Adaa ii curadee

Cadaray ciil ha ibidinee

Caashaqa ila wadaag

Markii aad rabto gabadhyahay in aad fariin udirto wiil kugu dheer oo aad jeceshahay kaasoo aad karabto in uu adkeeyo axdi jacayl oo idin dhexyaalay, lagayaabana in uu safar galay oo wadan kale uhaajiray. Waxaana ubaahan tahay in aad xasuusiso xiriirkiinii soojiitamaayay mudada dheer ee ay soowada jilaayeen kalgacaylkii iyo jacaylkii raxmada iyo xushmada ku dheehnaa.

Waxaana dhahaysaa ereyadaan soosocda ama waraaq udir lamaanahaaga aad jeceshay:-

Macaanoow iga gudoon salaan aan maaxanaayey maalmo badan, murti iyo macno wayn xambaarsan, malo awaal ka dheeroo manafacaad wada. Aboowow macaanoow, haddaan kaaga waramo xaalkeeyga guud, maskaxdayda ma joogtoo, Wabi baa makhuurtoo ma nooli, Caashaq baa i mudoo maan ma haayo, maskaxda iyo maankayga adigaa ka muuqda, maalintaan ku waayana waan malganahay.

Run ahaantii aboowow, jaceylkaan aan kuu qabo ma ahan mid igu dhashay markaan aqriyay warqadaada qiimaha iyo qaayaha ku saleysneed ee waa mid aan baryo badan la wareersanaa, oo daawadiisa si aan u helo falkiisa ku jiray.Waxaa ii cuntami weysay in aan ku imaado kugu dhaho.

Dhaayaha u roonoow

Ku dhaadanaayaay

Dhaxantiyo dabaylaha

Kaan ka dhigsanayaan

Laba dhimasho mooyee

Iskuu dhaafin nololoo

Waxaanahay is dhawrtoo

Rabi kala dhantaaline

Hayeeshee dhib hawliyo

Dhakafaar adduunyiyo

Ina kala dhexyaaloo

Soo dhoofi waayee

Dhulku kala fogaayoo

Wadaduna dheeraa

Ayaan dhixin habeenoo

Dhakhso iigu kaa sima

Jacaylkeenu hadmuu

Ubad dhalaa

Been laguma dhaartee

Dhan loo dayaba wiilyahoow

jacaly iga dhab weeyee.

Dhaqan kaama luminoo

Dhismahaa ma liicine

Waqti kuma dhirbaaxine

Sidii aad u dhalatay

Dheehii u leeyihiin

Wali dhabanadaadiye

Anna waxa ii dhaawacay

Dhaayaha u roonoow

Dhoola ka qosolkaagee.

Gacaliye waxaan kuu sheegayaaa in intaa ii heeso kabadan in agteyda ku yaalaan, taasna waxaan jeclahay in aad ka aqrisan karto qoraaladii aan kor ku soo sheegay.Waxaan warqadaan ku soo xeraayaa, duco, ducadaasoo ku saleesan mahadnaqa Ilaahay. Sababtoo ah qalbiyooow, waxaanu nahay laba qalbi oo isku si wax u wada dareemay saas ey tahay awooday iney soo bandhigtaanoo ku heshiiyay in meel wax wada saaraan, taasna waxaa inoo suurto galiyay rabigeena. Ilaahay waxaa inooga baryaa in aan noqono labadii isku wartoo, ilmo baariya kala hela, aaqiro iyo adduunyaba farxad ku wada noolaadoo, laba dadka ka kala maseeraanoo, lagu wada sheekesto jaceylkoodana dhammaaninoo, noqdaa kuwii liibana ayaan Ilaah inooga baryaayaa. 

Fikirkaada Waa Muhiim